Jeszcze kilka lat temu odpowiedź brzmiała: „niekoniecznie” – głównie z powodu bardzo ograniczonej dostępności i wysokich cen takich rozwiązań. W momencie, gdy w 2021 roku zmieniono system etykiet energetycznych w Unii Europejskiej, niewiele produktów LED spełniało rygorystyczne kryteria klasy A, a pierwsze modele na rynku były zauważalnie droższe od standardowych źródeł LED.
Dziś sytuacja wygląda inaczej. Coraz więcej producentów wprowadza żarówki i oprawy oświetleniowe w klasie A, a ich ceny stopniowo spadają, zbliżając się do poziomu popularnych LED-ów klasy C czy D. Czy oznacza to, że inwestycja w najwydajniejsze źródła światła stała się już opłacalna? Czy teraz można mówić nie tylko o technologicznej ciekawostce, ale o realnym wyborze dla domu i firmy?
Co oznacza klasa A w żarówkach LED?
1 września 2021 r. w UE obowiązuje przeskalowana etykieta energetyczna dla źródeł światła (powrót do skali A–G). Komisja Europejska celowo „zaostrzyła” progi, żeby na starcie bardzo niewiele produktów mieściło się w klasach A i B – najlepsze modele trafiły zwykle do C–D. Celem było zrobienie miejsca na przyszłe, bardziej efektywne produkty
Wg załącznika II do rozporządzenia 2019/2015 klasa energetyczna wynika z tzw. całkowitej skuteczności żarówki przy zasilaniu z sieci (ηTM).
Granice klas są następujące (lm/W):
A: ηTM ≥ 210,
B: 185–<210,
C: 160–<185,
D: 135–<160,
E: 110–<135,
F: 85–<110,
G: <85.
Dodatkowo przy klasyfikacji stosuje się współczynnik FTM zależny od typu źródła (np. 1,000 dla źródeł świecących we wszystkich kierunkach przy zasilaniu sieciowym lub 1,176 dla lamp kierunkowych przy zasilaniu sieciowym). W praktyce oznacza to, że do klasy A trzeba spełnić próg ~210 lm/W w układzie gotowym do zasilania z sieci.
Rys. 1 Pokazuje różnicę pomiędzy starą etykietą energetyczną, a nową.
Co dają nam maksymalnie wydajnie żarówkami LED?
- Niższe rachunki i mniejszy ślad węglowy – to główny cel reskalowania etykiet. UE wprost wskazuje, że nowe etykiety ułatwiają wybór „best in class”, co przekłada się na oszczędność energii i kosztów po stronie użytkownika.
- Wysoka realna oszczędność vs. standardowe LED-y. Pojawienie się komercyjnych żarówek 210 lm/W (np. Philips Ultra Efficient) oznacza ~50–60% mniejszy pobór mocy przy tej samej jasności względem „zwykłej” żarówki LED ~90–110 lm/W. Producent deklaruje do ~60% oszczędności wobec typowych LED-ów
- Lepsza trwałość i mniejsza częstotliwość zakupów. Dłuższa żywotność LED ogranicza liczbę wymian – Komisja szacowała spadek rocznej liczby kupowanych źródeł na gospodarstwo domowe wraz z przejściem rynku na LED.
Jak szybko rynek „dobił” do klasy A?
Na starcie 1.09.2021 r. niemal żadne źródła nie kwalifikowały się do A–B (taki był zamiar). Już jednak w 2022 r. pojawiły się pierwsze żarówki klasy A 210 lm/W (np. Philips Ultra Efficient), a w ślad za nimi kolejne marki (LEDVANCE/OSRAM wprowadziły własne „A-class” filamenty). Z czasem do grona producentów żarówek LED w klasie A dołączyły również firmy EMOS i KANLUX. To pokazuje, że po zaostrzeniu progów rynek szybko nadrobił dystans.
Zdjęcie 1. Przykład wydajnych żarówek LED KANLUX XLED EX w "nowej" klasie energetycznej A
Przykłady żarówek LED w klasie energetycznej A z oferty neoled.com.pl
Żarówka LED XLED EX G45 E27 3,8W 806lm 2700K 320° Kanlux
Żarówka LED XLED EX G45 E27 3,8W 806lm 4000K 320° Kanlux
Żarówka E27 LED filament A60 3,8W=60W biała ciepła 2700K 806lm EMOS
Żarówka E27 LED filament A60 3,8W=60W biała neutralna 4000K 806lm
Żarówka Philips MASTER LED E27 2.3W=40W 3000K A60 485lm UltraEfficient 210lm/W
Żarówka Philips MASTER LED E27 2.3W=40W 4000K A60 485lm UltraEfficient 210lm/W
Żarówka E27 LED filament A60 5W=75W biała ciepła 2700K 1060lm EMOS
Żarówka E27 LED filament A60 5W biała neutralna 4000K 1060lm EMOS
Dlaczego warto wybierać żarówki LED klasy A?
Tak – opłacalność bywa bardzo duża. W prostym porównaniu: jeśli stary LED miał ~100 lm/W, a nowy ma 210 lm/W, to dla tej samej ilości światła zużyjesz ok. 52% mniej energii (100/210 ≈ 0,48). Przekłada się to na szybki zwrot przy intensywnie używanym oświetleniu i dalszą redukcję zużycia energii w domu/biurze. Trend i przykłady produktów potwierdzają ogólną tezę o 50–60% oszczędności względem standardowych LED.
Jak LED‑y klasy A oszczędzają energię?
Granice fizyczne są już w zasięgu.
Cząstkowe sprawności w pakietach LED (wewnętrzna, ekstrakcja światła, droop) zbliżają się do swoich limitów; dalsze wzrosty będą trudniejsze i droższe. Największa rezerwa pozostaje w sprawności widmowej czyli skutecznym przekształceniu energii elektrycznej w widzialne długości fal.
Teoretyczne maksimum „białego światła”.
Z ograniczeń widmowych idealne „białe” źródło LED ma limit ~250–370 lm/W (zależnie od spektrum i CCT). Oznacza to, że przy 210 lm/W ciągle jest miejsce na wzrost, ale pole manewru nie jest nieograniczone.
Realistyczne perspektywy rynkowe.
W najbliższych latach należy spodziewać się stopniowego przesuwania efektywności komercyjnych lamp LED w okolice 220–250 lm/W. Limity fizyczne oraz obserwacje branżowe sugerują , że w najlepiej zoptymalizowanych źródłach LED ich sprawność będzie pochodzić z dopracowania widma, optyki i elektroniki.
Kiedy warto inwestować w żarówki LED klasy A?
Jeśli masz starsze LED-y (pierwszej generacji o wydajności ~80–110 lm/W), wymiana na modele klasy A może obniżyć zużycie energii o ~50% przy tej samej jasności. W projektach oświetleniowych warto porównywać wydajność źródła światła ηTM (lm/W) i zwracać uwagę na rzetelnie udokumentowane produkty (etykieta z kodem QR prowadzącym do Unijnej bazy EPREL, która zawiera rzeczywiste dane techniczne produktów oświetleniowych wprowadzonych na rynek UE). Z punktu widzenia trendu w rozwoju technologii LED szybkich „skoków” sprawności już raczej nie będzie; spodziewaj się powolnych, ale stałych przyrostów i coraz większej dostępności modeli ≥210 lm/W w popularnych trzonkach.
*ηTM to wskaźnik całkowitej skuteczności świetlnej źródła światła przy zasilaniu z sieci >Total Mains efficacy).
- Wyrażany jest w lumenach na wat [lm/W].
- Uwzględnia cały układ lampy – czyli nie tylko sam chip LED, ale również zasilacz/driver, optykę i ewentualne straty konstrukcyjne.
- To właśnie ηTM jest podstawą przypisania produktu do klasy energetycznej A–G według unijnego rozporządzenia 2019/2015.
Źródła:
inside.lighting
ec.europa.eu/commission
eur-lex.europa.eu
signify.com
tmurphy.physics.ucsd.edu
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google